مشگینشهر، یکی از شهرهای باستانی و کهن آذربایجان، با سابقهای غنی و تاریخی در دامنه کوه سبلان (ساوالان) قرار دارد. این شهر که امروزه با نام مشگینشهر شناخته میشود، در طول تاریخ نامهای متعددی داشته است.
در دورههایی از تاریخ اسلام، این شهر با نام میمند شناخته میشد و در زمان سلجوقیان و اتابکان آذربایجان، به آن وراوی میگفتند. در سال ۱۲۰۹ خورشیدی، با تصرف این منطقه توسط گرجستان، یکی از امیران گرجی به نام بیشگین، نام خود را بر این شهر گذاشت که بعدها توسط مردم محلی به میشگین تغییر یافت.
تغییر نام رسمی نقطه عطف در تاریخ نامگذاری این شهر، در دوره حکومت رضاشاه رخ داد. در سال ۱۳۱۶ خورشیدی، با فرمان وی نام خیاو رسماً به مشگینشهر تغییر یافت.
پیشینه باستانی و تاریخی مشگینشهر علاوهبر این تاریخچه نامگذاری، دارای پیشینه باستانی درخشانی است. بر اساس روایات، کوه سبلان محل راز و نیاز زرتشت پیامبر بوده است. همچنین آثار باستانی مهمی در این منطقه وجود دارد:
شهر یئری: این منطقه باستانی که در ۳۵ کیلومتری مرکز شهر واقع شده، قدمتی بین ۹ تا ۱۱ هزار سال دارد. شهر یئری مملو از تندیسهای انسانی است که اغلب با شمشیری در کمر به تصویر کشیده شدهاند.
غارهای بینهلر: این غارها که در روستای اونار قرار دارند، متعلق به عصر آهن هستند.