لزوم ورود نهادهای دولتی و سرمایه‌گذاری در زمینه طراحی و توسعه هوش مصنوعی در ایران

هوش مصنوعی دیگر یک موضوع تخیلی در فیلم‌ها نیست، بلکه واقعیتی است که آینده‌ی جهان را شکل می‌دهد. از خودروهای خودران گرفته تا تشخیص بیماری‌ها و حتی مدیریت شهرها، هوش مصنوعی در حال نفوذ به تمام جنبه‌های زندگی ماست. در این میان، ایران نیز نباید از این قافله عقب بماند. ما در همین یکی دو سال اخیر شاهد قبضه ی بازارهای مختلف از جمله خدمات طراحی گرافیکی، تولید محتوا، مشاوره روانشناسی، مشاوره کسب و کار و … بوده ایم. این در حالی است که مدتی قبل افتتاح بیمارستان هوش مصنوعی در چین با چند پزشک و پرستار هوش مصنوعی خبر ساز شد و حاکی از این است که احتمالا برای اینکه شاهد حضور هوش مصنوعی در تمامی زمینه های خدماتی حتی خدمات درمانی و پزشکی باشیم نیاز نیست چند دهه صبر کنیم. احتمالا فقط چند سال صبر کافیست.

آینده در دست هوش مصنوعی است

بدون شک، آینده به کسانی خواهد رسید که در زمینه‌ی هوش مصنوعی پیشرو باشند. کشورهایی که بتوانند الگوریتم‌های هوش مصنوعی را طراحی و توسعه دهند، کنترل بیشتری بر آینده‌ی فناوری و اقتصاد جهانی خواهند داشت. هوش مصنوعی می‌تواند به رشد اقتصادی، افزایش بهره‌وری و حل بسیاری از مشکلات اجتماعی کمک کند. ورود هوش مصنوعی در صنایع نظامی می تواند گواهی بر این باشد که پرهزینه ترین و حساس ترین صنعت نیز آینده ی خود را به هوش مصنوعی گره می زند. لذا علاوه بر اقتصاد و فرهنگ ، می توان انتظار داشت که هوش مصنوعی یکی از مولفه های قدرت نظامی نیز خواهد بود.

ایران در زمینه طراحی و داده ناتوان نیست

برخلاف تصور برخی، ایران در زمینه طراحی و داده ناتوان نیست. فارغ‌التحصیلان بااستعداد و دانش‌آموخته‌ی هوش مصنوعی زیادی داریم که می‌توانند در این زمینه فعالیت کنند. البته، کمبود سخت‌افزار یک چالش جدی است، اما با استفاده از روش‌های خلاقانه و همکاری با کشورهای دیگر، می‌توان این مشکل را تا حد زیادی حل کرد. تمرکز بر الگوریتم‌های بهینه و استفاده از سخت‌افزارهای موجود، می‌تواند راهگشای ما باشد. این درست است که نهادهای دولتی از داده های کلان کشوری چنان حفاظت می کنند که انگار از جانشان محافظت می کنند؛ با این حال شرکت ها و نهادهای خصوصی و مدنی داده های ارزشمندی دارند که می تواند برای آموزش هوش های مصنوعی عمومی و خصوصی مورد استفاده قرار گیرد.

تنظیم فرهنگ در لایه های زیرین توسط هوش مصنوعی

یکی از مهم‌ترین چالش‌های هوش مصنوعی، تنظیم فرهنگ در لایه‌های زیرین آن است. الگوریتم‌های هوش مصنوعی با داده‌های موجود آموزش داده می‌شوند و اگر این داده‌ها حاوی تعصبات فرهنگی یا ایدئولوژیک باشند، هوش مصنوعی نیز این تعصبات را بازتولید می‌کند. در حال حاضر، بسیاری از داده‌های مورد استفاده برای آموزش هوش مصنوعی از غرب و چین جمع‌آوری شده‌اند و این می‌تواند منجر به ترویج فرهنگ‌های غربی و چینی در سطح جهانی و بویژه ایران شود. برای جلوگیری از این امر، لازم است که ایران نیز در زمینه جمع‌آوری و پردازش داده‌های فرهنگی خود سرمایه‌گذاری کند و الگوریتم‌های هوش مصنوعی را با در نظر گرفتن ارزش‌ها و فرهنگ ایرانی طراحی کند.

خدمات رایگان شرکت‌های بزرگ چینی مشکوک است

شرکت‌های بزرگ چینی و آمریکایی، خدمات هوش مصنوعی رایگان زیادی ارائه می‌دهند. در نگاه اول، این خدمات ممکن است جذاب به نظر برسند، اما باید به این نکته توجه داشت که این خدمات معمولاً بخشی از یک استراتژی بزرگتر برای جمع‌آوری داده و رقابت با سایر شرکت‌ها هستند. گرچه می توان بخشی از خدمات رایگان را به معرفی خدمات و رقابت در بازار کم رقیب این صنعت نسبت داد اما این حجم از خدمات متنوع رایگان کمی مشکوک است. چرا که به نظر می رسد شرکت هایی مانند openAi , qwen فشار ارائه ی خدمات رایگان رو روی سروهای خود تحمل می کنند تا با بالا بردن سطح توقع عموم مردم از هوش مصنوعی بواسطه ی اینکه هوش های شرکت های خودشان واقعا قدرتمند هستند، ظهور شرکت های تازه تاسیس را سخت کنند. این هدف زمانی محقق می شود که کاربر نهایی خدمات یک هوش مصنوعی جدید که در ابتدای راه است را با خدمات رایگان cahtgpt مقایسه کند. آنوقت است که هیچ گاه به سمت هوش مصنوعی های بومی ضعیف تر نخواهد رفت. مخصوصا اینکه اغلب هوش های مصنوعی جدید، نیازمند درآمد هستند و در اغلب مواقع توانایی ارائه ی خدمات رایگان را ندارند. اما در سمت دیگر ماجرا هوش های مصنوعی با قدرت بی نظیر و خدمات رایگان در سطح قابل قبولی خدمات خود را ارائه می دهند.
این خدمات رایگان می‌توانند علاوه بر زمینگیر کردن شرکت های جدیدالورود به جمع‌آوری اطلاعات شخصی کاربران منجر شوند و از این اطلاعات برای اهداف تجاری یا حتی سیاسی استفاده کنند. بنابراین، باید با احتیاط به این خدمات نگاه کرد و از وابستگی بیش از حد به آن‌ها خودداری کرد.

نتیجه‌گیری

ورود نهادهای دولتی و سرمایه‌گذاری در زمینه طراحی و توسعه هوش مصنوعی در ایران، یک ضرورت است. با سرمایه‌گذاری در این زمینه، می‌توانیم از مزایای هوش مصنوعی بهره‌مند شویم و از وابستگی به کشورهای دیگر بکاهیم. همچنین، می‌توانیم الگوریتم‌های هوش مصنوعی را با در نظر گرفتن ارزش‌ها و فرهنگ ایرانی طراحی کنیم و از ترویج فرهنگ‌های بیگانه جلوگیری کنیم. این اقدام، گامی مهم در جهت توسعه‌ی کشور و حفظ استقلال فرهنگی ما خواهد بود.